Over Tibetaanse Nomaden en hun Yaks

Meer dan de helft van de Tibetaanse bevolking is nomade. De meesten daarvan leven in "middeleeuwse" omstandigheden, zonder schoon drinkwater en electriciteit. In de hoger gelegen gebieden trekken de nomaden rond, zoals van oudsher. In de lager gelegen gebieden zijn veel nomaden semi-nomadisch geworden en hebben zij lemen hutten als  winterverblijf. Alleen in de zomer gaan zij dan nog met tenten de bergen in. Ze leven veelal van het hoeden van yaks en schapen en ook van het verzamelen van rupsen, die een bepaalde stof bezitten voor het verwerken in medicijnen.



Deze foto is genomen door een adopteer-een-yak adoptievriend, Hans Tamminga. Kudde yaks op (3.5oo meter) hoogvlakte in Amdo, Oost-Tibet.

Het Juweel van de nomade

In het wild leefden er vroeger miljoenen yaks in Tibet. Het Tibetaanse volk heeft ze zo'n 5.000 jaar geleden voor het eerst gedomesticeerd. De yak is het symbool van Tibet. Krachtig, vreedzaam en onverstoorbaar speelt hij een vitale rol in het leven van de nomade. Hij levert melk, boter, wol voor dekens en touw, vlees en brandstof (gedroogde mest). Bovenal is de yak een draagdier, onmisbaar voor lange afstanden op koude hoogvlakten. Yak is eigenlijk de term voor het mannetje. Een vrouwtje wordt ‚'dri' genoemd. Tibetaanse nomaden noemen hun yaks ook wel  ‚nor' wat zoveel betekent als ‚juweel' of ‚waardevol'. Yaks kunnen gemakkelijk 20 jaar worden.

Ontwikkeling

China is zich economisch sterk aan het ontwikkelen en neemt de Tibetaans etnische gebieden hierin mee. De Tibetaanse hoogvlakte wordt door wegen, bruggen en rails in rap tempo ontsloten. Zo komen de nomaden in aanraking met de moderne wereld. Dat is niet terug te draaien. Het voordeel is dat voorzieningen zoals scholen nu ook beschikbaar worden voor de nomadenbevolking en dat ontwikkelingshulp wordt vergemakkelijkt. Natuurlijk zijn er ook nadelen.

Vervolgonderwijs

Adopteer een Yak richt zich op vervolgonderwijs. Dat wil zeggen het middelbaar onderwijs of beroepsonderwijs dat na de junior middle school  komt. Deze eerste negen jaar worden door de Chinese overheid gefinancierd. Dit maakt deel uit van de Chinese overheidsfilosofie om het land en juist de meest onderontwikkelde gebieden, te ontwikkelen. Na die negen jaar is het vanwege de hoge kosten voor nomaden extreem moeilijk om vervolgonderwijs te volgen. Met Adopteer een Yak wordt deze kloof overbrugd.

Cartografische indeling

Wat we tegenwoordig Tibet noemen verwijst naar Centraal en West Tibet, de Tibet Autonomous Region (TAR). Het Tibetaanse plateau, of de Tibetaanse hoogvlakte is echter veel groter en bestaat uit wat nu TAR heet, de gehele provincie Qinghai en delen van de provincies Gansu, Yunnan, en Sichuan. Het is een echt plateau met natuurlijke grenzen van bergruggen van bergen meer dan 7000 meter hoog. Qinghai (oost Tibet, door Tibetanen Amdo genoemd) draagt veel culturele wortels van het Tibetaanse volk. Kham (nu onderdeel van Sichuan) is van oudsher het gebied waar de strijders vandaan kwamen en het centrale Tibet rondom de hoofdstad Lhasa was het administratieve en economische middelpunt.  Als we spreken over Tibetaans etnische gebieden hebben we het over alle gebieden waar Tibetanen wonen. In de Tibet Autonomous Region wonen 2,7 miljoen Tibetanen. Meer dan 4 miljoen wonen daarbuiten.

Cartografisch gezien is China onderverdeeld in (hele grote) provincies, prefectures (kleinere gouvernementele eenheden), counties (nog kleinere eenheden), steden en townships (knooppunten waar nomaden elkaar treffen) en dorpjes of kampementen (encampments), nog kleinere groepen die soms uit 25 families, uit 80 tot 100 maar ook uit 500 families kunnen bestaan.